Cumartesi günü Türkiye, Ankara’nın güvenliği açısından bir tehdit olarak gördüğü YPG’ye Suriye’nin kuzeydoğusu Afrin’de operasyon düzenledi.

Türkiye askeri birliğinin ‘Zeytin Dalı’ adını verdiği operasyon, Türkiye sınırı geçip Özgür Suriye Ordusuyla birleşti. Türkiye’nin Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Afrin’deki operasyonun ABD destekli YPG’nin IŞİD’den aldığı Münbiç’e olacağını söylemişti.

El Cezire’nin Stefanie Dekker, Türkiye-Suriye sınırından rapor vererek, farklı bölgesel oyuncuların “Suriye’nin farklı bölgelerini parçalamaya çalışarak nüfuz alanlarını genişletmeye çalıştıklarını” söyledi.

Afrin operasyonundaki ana oyuncuların bazıları:

Türkiye

Türkiye, ülkenin güneydoğusunda yıllardan beri silahlı militanlarla savaşıyor. Ankara’nın savaştığı gruplar arasında daha sonra otoritesini artıracak olan Kürdistan İşçi Partisi (PKK) var.

Şiddet 40 bin sivil, asker ve silahlı militanın hayatına mal oldu ve binlerce milyar dolar harcandı. Türkiye PKK’yı bir terör grubu olarak görüyor ve YPG’nin de bir uzantısı olduğunu düşünüyor.

Askeri operasyonu haklı bulan Erdoğan, PKK ve YPG’nin “hepsinin aynı” olduğunu ve adlarının değişik olmasının “terör örgütleri oldukları gerçeğini değiştirmeyeceğini” söyledi.  Türkiye sınırı boyunca bir terör koridorunun kurulmasından endişe ediyor. Suriye topraklarına giren Türkiye, böyle bir terör koridorunun kurulmasını önlemek için Afrin’de 30 km’lik bir “güvenli bölge” kurmak istediğini açıkladı.

Suriye Rejimi

2011’de yaşanan çatışmanın başından bu yana, Suriye rejimi;  muhalefete ve IŞİD dâhil çeşitli silahlı gruplara topraklarını kaybetmişti. Ancak Rusya’nın 2015’te yaptığı müdahale, Beşar Esed’in lehine döndü. 2016 yılı sonunda ise Suriye rejimi, çatışmanın ana muharebe alanlarından biri olan Halep’i geri aldı.

2018 yılına gelindiğinde, Esed’e bağlı olan güçler Suriye bölgesinin çoğunu geri aldı ancak ulaşamadığı en büyük alan, ülkenin kuzeyindeki YPG’nin kontrolü altında.

Şam, Afrin’deki Türkiye operasyonuna giden günlerde Türkiye’nin hava saldırılarına karşı Suriye hava savunmalarının olduklarını belirtti. Ancak operasyon başladığından beri Suriye savunması hayata geçirilmedi.

Rusya

Rusya, Esed’i desteklemek için Eylül 2015’te Suriye çatışmasına müdahale ettiğini resmen duyurdu. Rus hava desteği ile Suriye hükümeti, diğer Suriyeli muhalif güçlerin ve IŞID’e karşı kaybedilen bölgelerin çoğunu geri kazandı.

Rusya, Şam’ın kendisine bıraktığı hava sahasını Afrin’de kontrol ediyordu ancak Türkiye operasyonunun öncesinde şehre yakın olan yüzlerce askerini geri çekti.

Geçen Kasım ayında Esed, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’e ülkeyi kurtardığı için teşekkür etti. Bir ay sonra, Putin askeri bir zafer ilan etti. Rus askerlerinin evlerine geri dönebileceğini söyledi aynı zamanda ise Tarsus ve Lazkiye’de kendisi için bir deniz üssü oluşturdu.

Rusya daha önce ocak ayında ABD kontrolündeki YPG’yi Suriye’nin kuzeyinde bir varlık oluşturmakla ve ABD’nin Suriye’yi bölmeye çalıştığına dair bir şikâyette bulundu.

Amerika Birleşik Devletleri

Pentagon’a göre, ABD’nin Suriye’de tahmini olarak iki bin askeri bulunmaktadır. Bu rakam özel kuvvetleri ve gizli görevde bulunan askerleri kapsamamaktadır.

Geçtiğimiz günlerde ABD Dışişleri Bakanı Rex Tillerson, Washington’un Suriye’de sadece IŞİD ve El Kaide ile savaşmak için değil, aynı zamanda Suriye’nin en güçlü müttefiklerinden biri olan İran’ın etkisine karşı varlığını sürdürmek istediğini söyledi.

Çatışmanın başladığı 2011 yılından beri ABD, farklı muhalefet gruplarını destekleyerek Esed rejimini ortadan kaldırmaya çalıştı ve başarısız oldu. Fakat IŞİD’e karşı koalisyon kurma konusunda daha başarılı oldu.

ABD, Esed’e karşı Türkiye ile müttefik ama aynı zamanda Türkiye’nin düşmanı olan YPG ile de uyum içinde. Son zamanlarda, ABD Suriye’nin kuzeyinde yaklaşık 30.000 kişilik YPG militanlarından oluşan bir sınır güvenlik ordusu kurmak istediği ortaya çıktı fakat Türkiye’nin tepkisinden sonra geri adım atıldı.

Amerikan birliklerinin çoğunun, Münbiç’te olduğuna inanılıyor. Türkiye Afrin’den sonra Münbiç’e gireceğinin taahhüt verdi. İleriki süreçlerde ABD ile Türkiye arasındaki kıvılcımın artacağının göstergesi konumunda.

YPG/PYD

Halk Savunma Birlikleri anlamına gelen YPG Suriye’de muhalefet partisi olan Demokratik Birlik Partisinin (PYD) silahlı kanadı. YPG, bazı Kürt ve Arap gruplarla Suriye’nin kuzeyindeki toprak parçalarını kontrol ediyor. YPG, aynı zamanda IŞİD’in kalesi Rakka’nın tekrar ele geçirilmesinde aracı oldu.

Tahminlere göre Afrin’de 8.000 ile 10.000 arasında savaşçısı var. Münbiç’te ise daha fazla olduğu tahmin ediyor.

Türkiye hem YPG’yi hem de politik kanadı olan PYD’yi “terörist grup” olarak yasaklanmış PKK ile ilişkili olarak görüyor. YPG’nin ayrıca YPJ olarak bilinen kadınlardan oluşan bir birimi var.

Özgür Suriye Ordusu

2011 yılında kurulan muhalefetteki ilk silahlı grup Özgür Suriye Ordusu, Esed rejimini yıkmaya çalıştı. Kurucuları, Suriye Silahlı Kuvvetleri’nden ayrılan Suriyeli subaylardan oluşuyor.

Suriyeliler arasında en umut vaat eden gruptu. Grup içindeki iç çatışmalar ve diğer grupların etkisiyle birçok ayrılık yaşadı. 2016 yılında Türkiye, Suriye savaşına katıldığında Özgür Suriye Ordusu ile ittifak kurdu.  Türkiye en son olan Afrin operasyonunda binlerce Özgür Suriye Ordusu savaşçısını YPG’ye karşı seferber etti.  

————————-

 *Bu makale Al Jazeera haber sitesinden alınmıştır.