İstiğfarın kelime manası bağışlanmayı talep etmek, örtmek, kapatmak manasına gelir. Istılahta ise kişinin Allah’tan, tevbe, dua ve Rabbine itaati ile bağışlanmayı talep etmesidir.

Rabbimiz Kur’an’ı Kerim’in birçok yerinde Nebisine ve müminlere istiğfarda bulunmasını tavsiye etmiştir.

“Ve Allah’tan mağfiret iste, çünkü Allah, çok yarlığayıcı, ziyadesiyle esirgeyicidir.”  (Nisa; 106)

“Ve kendi günahların için, mü’min erkekler ve mü’min kadınlar için mağfiret dile.” (Muhammed; 19)

“Allah’a istiğfar edin (mağfiret dileyin). Muhakkak ki Allah, Gafûr’dur, Rahîm’dir.” (Bakara; 199)

Bu tavsiye, Rabbimizin emirlerine karşı gelerek isyan vari bir tutum içine giren, nefislerine zulmedip hayatlarını ifsad eden günahkârlar için de devam etmiştir…

“De ki: Ey kendi nefisleri aleyhine haddi aşan kullarım! Allah’ın rahmetinden ümit kesmeyin! Çünkü Allah bütün günahları bağışlar. Şüphesiz ki O, çok bağışlayan, çok esirgeyendir.”  (Zümer; 53)

Şüphesiz ki Rabbimiz, yerle göğü dolduran günahlarımıza rağmen bize merhametçe muamele edip şöyle seslenmektedir;
“Ey kullarım! Sizler gece-gündüz günah işlersiniz. Bende günahların tamamını affederim. Bu sebeple, Ben’den bağışlanmanızı isteyin ki, size mağfiret edeyim” ( Müslim )

“Bir kul günah işler ve: “Ya Rabb’i günahımı affet” der. Allah Teâla da: “Kulum bir günah işledi, arkadan bildi ki, günahları affeden veya günah sebebiyle cezalandıran bir Rabb’i vardır.” buyurur. Sonra kul dönüp tekrar günah işler ve: “Ey Rabb’im günahımı affet” der. Allah Teâla da: “Kulum bir günah işledi ve bildi ki, günahı affeden veya günah sebebiyle cezalandıran bir Rabb’i vardır.” buyurur. Sonra kul dönüp tekrar günah işler ve: “Ey Rabb’im günahımı affeyle” der. Allah Teâla da: “Kulum bir günah işledi ve bildi ki, günahı affeden veya günah sebebiyle muâheze eden bir Rabb’i vardır. Ben kulumu affettim, dilediğini yapsın” buyurur.“ (Buhari-Müsned )

İstiğfarın Faziletleri :

1- Rabbimizin affına mazhar olması

“Yine onlar ki, bir kötülük yaptıklarında, ya da kendilerine zulmettiklerinde Allah’ı hatırlayıp günahlarından dolayı hemen tevbe-istiğfar ederler. Zaten günahları Allah’tan başka kim bağışlayabilir ki! Bir de onlar, işledikleri kötülüklerde, bile bile ısrar etmezler.” (Ali-İmran; 135)

2- İstiğfar vesilesiyle Cehennem azabından emin olunup Rabbimizin rahmetine mazhar olunur

’Ve sen onların arasında iken; Allah, onları azaplandıracak değildir. Ve onlar mağfiret diliyorken (de) Allah, onları azaplandıran değildir.” (Enfal; 33)

3-Günahlardan sonra istiğfarda bulunma kalbin ıslah olma sebebidir

Ebu Hureyre radıyallahu anh’tan gelen bir rivayette Rasulullah sallallahu aleyhi ve sellem şöyle buyurmuştur: “Mümin bir günah işlediği zaman, kalbinde (manevî pastan) siyah bir nokta oluşur. Kişi  tevbe eder, günahtan uzaklaşır, istiğfar ederse, kalbi -tekrar- cilalanmış olur. Eğer böyle yapmayıp, günah işlemeye devam ederse, kalbindeki siyah lekeler de artmaya devam edecektir.”  (İbn Mace, Zühd, 29)

4- Rabbimiz kendisinden şu şekilde istiğfar talep eden kullarına taaccup eder

Hz Ali radıyallahu anh Rasulullah sallallahu aleyhi ve sellem’den şunu rivayet etmiştir: “Şüphesiz ki Allah, kul şöyle dediği zaman taaccup eder: Ya Rabbi Günahlarımı Af Eyle…”
( Kul bu sözü söylerken biliyor ki bu günahı ancak ve ancak yeryüzünün hâkimi Rahman ve Rahim Olan Allah bağışlar )

5-İstiğfar dünyada hayır ve bereket vesilesidir
Hz Ömer yağmur duasına çıkanlara istiğfar getirmeyi tavsiye edermiş. Çıktıkları bir yağmur duasında Hz Ömer sadece “Allah’ım beni bağışla” (Estağfirullah ) deyince etrafındakiler ya Ömer Rabbimizin kapısını çalmışken bir şeyler söylesen, dua etsen olmaz mı şeklindeki tekliflere “vallahi ben Nuh Suresinden biliyorum ki istiğfar yağmurun yağmasına, bereketin artmasına sebeptir der ve şu ayetleri okur:

 Dedim ki: Rabbinizden mağfiret dileyin; çünkü O çok bağışlayıcıdır. (Mağfiret dileyin ki,) üzerinize gökten bol bol yağmur indirsin, mallarınızı ve oğullarınızı çoğaltsın, size bahçeler ihsan etsin, sizin için ırmaklar akıtsın. (Nuh; 10-12)

6- Kulun işlediği günahlar tevbe ve istiğfar ile bağışlanır

“Kim bir kötülük yapar yahut nefsine zulmeder de sonra Allah’tan mağfiret dilerse, Allah’ı çok yarlığayıcı ve esirgeyici bulacaktır.” (Nisa; 110)

“Ey kullarım! Sizler gece-gündüz günah işlersiniz. Bende günahların tamamını affederim. Bu sebeple, Ben’ den bağışlanmanızı isteyin ki, size mağfiret edeyim.” ( Müslim )

İstiğfar: Rabbani bir murad, kulun Rıza-i ilahiyeye kavuşturacak günahlarının keffareti sayılacak, kişiyi günahlardan temizleyerek Allah’ın sevgisini kazandıracak ilahi bir taleptir.

İstiğfar: Peygamberlerin ameli, Rasullerin mesajı, gece gündüz meşgul olunan bir meşguliyettir.

İstiğfar: Salihlerin ameli, Allah’a yaklaşanların zikri, muttakilerin ve Allah dostlarının kurtuluş yolu, felaha erenlerin gıdası, asi ve günahkârların ilacıdır.

İstiğfar: Tebvenin anahtarı, Allah’a dönüşün ve bağışlanmanın yolu, özrün başlangıcı , Rabbil aleminle barışık olmanın yöntemidir.

Katede radıyallahu anh, Kuran Müminlere iki şeyi durmadan hatırlatır: Birincisi hastalık, ikincisi ise ilacıdır. Hastalık günahlarımızdır. İlacı ise istiğfardır.