Şakik b. İbrahim el –Belhi anlatıyor. Kendisine arkadaşlık yapan Hatem el-Esam’a şöyle sorar: “Bizimle kaldığın bu müddet içerisinde bizden ne öğrendin.” Hatem el-Esam şöyle der: “Sizden şunları öğrendim”;
1- İnsanların haline baktım gördüm ki her insanın geçici olan dünyalık şeylere sonsuza kadar kalacakmış gibi bağlandıklarını gördüm. Kabre konulduğunda sevdiği bu şeylerin kendisinden ayrıldığını gördüm. Bende iyiliklerimi kendim için sevilen şey kıldım ki, kabirde benimle beraber olsun.
2- Allah’ın şu buyruğunu düşündüm: “Her kimde Rabbinin makamından korkmuş ve nefsi hevadan nehyetmiş ise, onun varacağı yer muhakkak cennetir.” (Nâzi’ât, 40).  Nefsimi hevadan alı koymak için gayret gösterdim ta ki Allah’a itaat üzere olsun.
3- İnsanların haline baktım, her birinin yanında kendisine değer verdiği ve koruduğu şeylerin olduğunu gördüm. Daha sonra Allah’ın şu  buyruğunu hatırladım: “Yanınızdakiler tükenir, Allah’ın yanındaki bakidir.” (Nahl, 96).  Her ne zaman yanımda değerli bir şey olduysa onu Allah yolunda sarf ettim ki  benim için Allah yolunda baki kalsın.
4-Allah’ın şu buyruğunu düşündüm: “Haberiniz olsun ki Allah katında en üstün olanınız, en takvalı olanınızdır.” (Hucurât, 13). Allah katında üstün olabilmek için takvalı olmaya gayret ettim.
5- Aynı şekilde insanların haline baktım, birbirlerine karşı kin beslediklerini gördüm ve Allah’ın şu buyruğunu hatırladım: “Onların dünya hayatlarında maişetlerini biz taksim ettik.” (Zuhrûf, 32). İnsanlara karşı kin tutmayı bıraktım.
6- İnsanların birbirine düşman olduklarını gördüm ve Allah’ın şu buyruğunu hatırladım: “Şüphesiz ki şeytan sizin için bir düşmandır. Öyleyse siz de onu bir düşman olarak kabul edin.” (Fatır, 5). İnsanlara düşmanlığı bıraktım, sadece şeytanı düşman edindim.
7- İnsanların rızıklarını kazanırken, rızık tasalarının olduğunu ve bütün gayretlerini sarf ettiklerini gördüm ve Allah’ın şu buyruğunu hatırladım: “Yeryüzünde hiçbir canlı yok ki, onun rızkı Allah’a ait olmasın.” (Hûd, 6). Allah’ın üzerimdeki haklarını eda için gayret gösterdim, Allah katındaki rızkımı da Allah’a bıraktım.(1)
KISSADAN ALINMASI GEREKEN ÖĞÜTLER
-Kur’an-ı tedebbür ile okuyup hayatımızla mukayese etmeliyiz.
– Salih kimselerle beraber olmak, marifeti elde etmeyi kazandırır.
– Salih amelleri işlemeye gayret gösterip geçici dünya hayatına kapılmamak.
– Nefsimiz en büyük düşmanımızdır, dolayısıyla nefsi arındırmaya ve nefsin hevasına uymamaya azmetmek.
– Allah’ın huzuruna varıp hesap verileceği günü asla unutmamalıyız.
– Müslümanlara karşı kin beslememeliyiz, onlar hakkında hüsnü zanda bulunmalıyız.
– Her işimizde olduğu gibi rızkımızı tedarik ederken Allah’a tevekkülü unutmamalıyız.

————————————————-
1. Muhtasır Minhacil Kâsidîn